B.l.u.e

Inside the crowd, I dance [alone]

Menu Close

Tag: nhạc-nhẽo (page 2 of 5)

Hà Nội, mùa vắng những cơn mưa – 1996

Hà Nội – cái tên chỉ cần vang lên thôi đã vương mùi xúc cảm, chỉ đọc thơ thôi đã thấy nao lòng, huống hồ lại là Hà Nội dịu dàng và e ấp vang lên trong từng nốt nhạc. Từ hàng chục năm nay, không biết đã có bao nhiêu bài hát, bao nhiêu album được viết về, được thực hiện về Hà Nội. Khó có thể để ai đó trả lời câu hỏi: album nào về Hà Nội là hay nhất? Nhưng nếu bảo album nào được nhiều người yêu thích nhất, chắc không album nào qua được “Hà Nội, mùa vắng những cơn mưa”, album được phát hành vào năm 1996 – nghĩa là gần 20 năm về trước.

Album này ngày đó gây tiếng vang trên cả nước, cả khắp 3 miền, các định dạng như Cát-xét, VHS, hay đĩa CD đều bán sạch. Album này là một trong số những album Việt Nam đầu tiên được làm ở Mỹ, sau được tái bản vô số lần ở Việt Nam, và sau gần 2 thập kỷ vẫn hot đến mức gần đây người ta quyết định tung ra bản vinyl đĩa than của album này (cộng thêm vài bài mới).

Ở đây, chỉ xin nói về album năm 1996 – album về Hà Nội mà tôi đã yêu thích từ rất lâu, kể từ lúc tôi biết phải lòng cô gái Hà Nội đầu tiên…

Đầu tiên, phải nói về thời điểm ra mắt của album này. Đầu thập kỷ 1990, làng nhạc Việt Nam rất ảm đạm với sự xuất ngoại lẫn im hơi lặng tiếng của hàng loạt ca sĩ nổi tiếng, như Thanh Lan ở trong Nam, hay Lệ Quyên (nữ hoàng nhạc nhẹ thập niên 80) cùng Ái Vân ở ngoài Bắc. Phải đến tầm vài năm sau đó, khi phong trào nhạc nhẹ lên mạnh với sự xuất hiện của các tên tuổi ca sĩ đầy tiềm năng: band Phương Đông với trụ cột là cặp Quốc Trung, Thanh Lam; band Hoa Sữa với tài năng trẻ mới tỏa sáng Mỹ Linh; band Trắng Đen với cặp song ca Phương Thảo – Ngọc Lễ… thì từ đó làng nhạc Việt Nam mới dần khởi sắc và phát triển mạnh.

Lại lướt qua những năm kế tiếp, những năm rất rực rỡ trong làng nhạc nhẹ Việt Nam, để nhảy thẳng tới năm 1996, năm phát hành album tôi đang nói ở đây.

Năm 1996 là một trong những năm hoàng kim trong làng âm nhạc Việt Nam, khi “Trung tâm băng nhạc Trẻ” – vốn đang nổi như cồn với seri “Mưa bụi” – mà những ai mê nhạc vàng trong Nam ngày đó ắt hẳn biết, quyết định mời hầu như toàn bộ những ca sĩ nổi tiếng nhất thời bấy giờ để thực hiện album. Và những gì sau đó đã thành lịch sử. “Hà Nội mùa vắng những cơn mưa” trở thành album đạt kỷ lục về lượng đĩa tiêu thụ.

Album nổi tiếng đến mức có nhiều bài trong đó gắn với tên tuổi ca sĩ thể hiện bài đấy luôn, sau này khó kiếm được ai trình bày qua được. Có thể nhắc đến sau đây…

Mỹ Linh với “Hà Nội đêm trở gió” và “Chị tôi” – 2 ca khúc đều là nhạc trong phim và trong kịch. Mỹ Linh hát “Chị tôi” hay đến mức sau này cứ nhắc đến câu “Thế là chị ơi, rụng bông hoa gạo…” là người ta nghĩ đến giọng hát Mỹ Linh.

“Hà Nội, mùa vắng những cơn mưa” trước đã được ca sĩ Thanh Tâm thể hiện, nhưng chỉ gây được tiếng vang và bùng nổ qua giọng hát của Cẩm Vân.

Hay bài “Chiều phủ Tây Hồ” với giọng hát NSND Lê Dung. Bài này vẫn không ai thể hiện được đến mức như thế (dù sau này giọng đầy nội lực của Ngọc Anh, hay giọng rất phiêu và dị của Tùng Dương). Nghe mới thấy cái giọng tự sự, buồn man mác của Lê Dung hợp với cái không khí Hà Nội cũ trong thơ ca thế nào.

Những bài khác trong album, từ “Hoa sữa” gắn với tên tuổi Thanh Lam, “Hà Nội và tôi” do NSND Trung Đức thể hiện, hay “Lãng đãng chiều đông Hà Nội” với giọng ca của Thu Hà (Thu Hà nổi tiếng hát nhạc Văn Cao, Đoàn Chuẩn… chứ không phải Trần Thu Hà)… đều trên cả tuyệt vời.

Hà Nội ngày xưa sao thì tôi không biết, có thể thay đổi nhiều, có thể vẫn nằm đó, chỉ biết rằng mỗi lần nghe lại album này, tôi lại thấy trong tôi hiện lên cái cảm giác bỡ ngỡ của một thằng con trai miền Nam khi lần đầu tới thăm Hà Nội: hay và đẹp đến ngỡ ngàng.

Nhanh thật, mới đó mà…

Hà Anh Tuấn – Chuyện của mùa đông

Nghĩ cũng khá buồn cười, H.A.Tuấn đoạt Giải Triển Vọng của Sao Mai Điểm Hẹn cách đây cũng phải 8 năm rồi (2006), nhưng mà mình vẫn cứ suy nghĩ Tuấn vẫn là ‘ca sĩ trẻ’. Lê Hồng Phong gần đây có 2 ca sĩ trẻ tên Tuấn khá thành công: Đức Tuấn và H.A.Tuấn, trong suy nghĩ của mình, mình luôn đánh giá Đức Tuấn cao hơn, nhất là nhân dịp có lần về trường nghe Đức Tuấn hát mộc bài ‘Một lần đón đưa’. Còn H.A.Tuấn, nhắc lại, trong ấn tượng của mình vẫn chỉ là ‘ca sĩ trẻ’.

Á thế mầy, H.A.Tuấn lại làm mình vô cùng sững sờ và kinh ngạc khi xem anh diễn live tại ‘Ru mùa đông’ do Quốc Trung tổ chức ở Nhà hát lớn Hà Nội tháng rồi. Show chỉ có 3 ca sĩ: Hồng Nhung, Uyên Linh và Hà Anh Tuấn. Vốn dĩ ai cũng nghĩ 2 cô ca sĩ nữ ấy sẽ là điểm chính của chương trình, vậy mà theo mình, Hà Anh Tuấn lại là điểm sáng nhất của cả đêm diễn. Không như Uyên Linh hát khô khan và vô cảm xúc, Hồng Nhung quá điệu đà như con công sặc sỡ, khoe giọng ở những chỗ không cần thiết (nghĩa là ở hầu như 100% bài hát), thì Tuấn đêm đó bùng cháy, từ một đốm lửa nhỏ, trở nên rực rỡ trong đêm mùa đông lạnh giá ấy.

Khi Tuấn hát bài Mẹ Tôi của Trần Tiến, cả khán phòng sững sờ, Tuấn hát hay hơn cả Trần Thu Hà, hát hay hơn cả Đồng Lan. Ai muốn nghe thử có thể nghe ở đây

Sau đêm đó, mình bắt đầu nghiêm túc tìm nghe lại những album trước đây của Tuấn, và đã có lần mình nói, Hà Anh Tuấn thật sự bị underrated (bị đánh giá thấp) so với khả năng của anh.

Đầu tuần, lướt vu vơ trên mạng, thấy Tuấn ra single mới ‘Chuyện của mùa đông’ gồm 4 bài. Thường thì mình không hay viết về single, vì theo mình 4 bài là quá ít để nắm được cái hồn của album, cái tâm tình của người hát. Nhưng hãy xem đây là trường hợp khá đặc biệt, vì chủ yếu là mình muốn nói đến cảm nhận hiện tại của mình về Tuấn, sau thứ yếu mới là single mới của anh.

Tuấn bị cái là lưỡi hơi ngắn, dĩ nhiên mình không banh họng anh ra mà dòm vào, nhưng điều này có thể nhận ra khi nghe anh hát hay trả lời phỏng vấn. Vì thế khi nghe Tuấn hát, tinh ý có thể phát hiện nhiều chỗ anh bị ngọng. Và điều này có lẽ rất khó sửa. Single này cũng thế. Vì vậy mà nhiều người chắc sẽ không thích nghe Tuấn hát.

Tuy nhiên, nếu bỏ qua được vài chỗ ‘trúc trắc’ ấy, thì single này vẫn được. Được nghĩa là không phải quá xuất sắc, không có bài nào đủ tạo thành hit thật sự, nhưng 4 bài đều tròn trịa. Từ sáng tác nhẹ nhàng tên chủ đề của album ‘Chuyện của mùa đông’, đến bài hát tưởng như đã cũ ‘Để dành’ (Nguyễn Xinh Xô) hay bài ‘Tôi đang sống’ của VÕ Thiện Thanh, đến ‘Niềm tin’ – ca khúc mà Tuấn gửi gắm cho thế hệ giống như anh.

Mình đánh giá khá cao single này, phần vì chủ kiến cá nhân, phần vì đây là single đẹp và chỉn chu, tinh tế mà đầy trăn trở của một người trẻ hiện đại. Lại nói về chủ kiến cá nhân, nghe để thấy cái khát khao được hát của một người có những khiếm khuyết nhất định về giọng hát…

5 Dòng Kẻ – Yêu

Chắc phải lâu rồi mới có album Việt khiến tôi nghe xong ngồi thẫn thờ đến đẫn đờ một lúc như album ‘Yêu’ này của 5 Dòng Kẻ. Và đây cũng là album mà dù nghe xong đến lần này lần thứ 4, tôi cũng ngần ngại không dám đặt bàn phím vào viết bình luận, vì vốn hiểu biết và kiến thức của tôi còn hạn chế quá. Đêm qua mệt mỏi chắc vẫn còn do jetlag, ngủ một mạch từ 8 giờ tối, tới 6 giờ sáng thì bật dậy, trong không gian yên tĩnh của buổi sớm mai, tôi làm chè trôi nước ăn và quyết định nghe lần nữa và viết gì đó. Vì có lẽ không viết thì cảm thấy áy náy lắm.

—-

Khái niệm World Music tuy đã có từ khá lâu, nhưng đến giờ vẫn còn gây kha khá tranh luận, và vẫn thuộc loại mới mẻ trên thế giới, chứ chưa nói gì đến Việt Nam. Thật ra, đừng tin khi lâu lâu có một ông hay bà nào đó bảo là âm nhạc Việt Nam chậm tiến tầm vài chục năm so với thế giới. Những năm gần đây, tôi thấy các nghệ sĩ bên ta bắt nhịp khá nhanh so với các trào lưu, dù đang thịnh hành hay vẫn còn đang dạng thử nghiệm trên thế giới. Mà thôi, lại quay về thể loại World Music.

World Music tuy không rầm rộ, nhưng cũng đã được vài nghệ sĩ ở Việt Nam tìm tòi và theo đuổi. Về nhạc sĩ, nhà sản xuất thì đó là Quốc Trung, với hàng loạt dự án thử nghiệm sau-Đường xa vạn dặm của anh; về ca sĩ, nhóm nhạc thì nổi lên nhất là Tùng Dương và 5 Dòng Kẻ. World Music như đã nói về khái niệm đến giờ cũng chưa hoàn toàn thống nhất, nhưng có thể tạm hiểu là cách kết hợp những đặc trưng trong nền âm nhạc của một sắc tộc, dân tộc, khu vực nào đó với loại âm nhạc hiện đại trên toàn cầu. Nói dân dã như quê ta hay nói thì là: kết hợp âm nhạc truyền thống và đương đại.

—-

Sau thất vọng (cá nhân) với ‘Chuyện của mặt trời, Chuyện của chúng ta’ của Đỗ Bảo – Hà Trần, thì tôi rất trông chờ vào tầm vài tháng cuối năm, để nghe thử ‘Độc đạo’ của Tùng Dương (kết hợp cùng nghệ sĩ jazz Pháp gốc Việt Nguyên Lê) và ‘Yêu’ của 5 Dòng Kẻ. Có một điều thú vị là vào năm 2007, Tùng Dương và 5 Dòng Kẻ đều tung ra những album rất đỉnh: ‘Cánh mặt trời’ và ‘Những ô khối màu lập phương’. Cả 2 album đã có cuộc rượt đuổi ngoạn mục ở giải Cống Hiến và cuối cùng thì album của Tùng Dương vượt lên trên 5 Dòng Kẻ chỉ với vài phiếu.

Năm nay, lần lượt Tùng Dương và 5 Dòng Kẻ đều tung ra album vào một thời điểm, cùng theo đuổi World Music. Trong khi album Tùng Dương được chính anh bay sang tận Pháp để thu âm, thì ‘Yêu’ của 5 Dòng Kẻ cũng được hoà âm bởi các nhạc sĩ uy tín trong nước, và được master tại Mỹ. Tùng Dương ngày càng trưởng thành, giờ bảo anh là nam ca sĩ người Việt xuất sắc nhất, ắt cũng có thể. Với 5 Dòng Kẻ, thì đó là dấu hỏi lớn.

Đã 6 năm rồi, các cô gái của 5 Dòng Kẻ mới tung ra album mới, dù trong khoảng thời gian xen kẽ đó, họ cũng đã xuất hiện nhiều lần trên các chương trình ca nhạc, nhưng thính giả (trong đó có cả tôi) vẫn khá hồ nghi, không biết 5 Dòng Kẻ sẽ ra sao sau sự ra đi của Hồng Ngọc. Lần Hồng Ngọc rời nhóm này khác với Giáng Son. Trong khi Giáng Son rất mạnh ở vai trò sáng tác, phần ca hát của cô lại không ấn tượng bằng. Với Hồng Ngọc thì khác. 5 Dòng Kẻ thời ‘Cánh mặt trời’ là sự hoà quyện rất đẹp giữa các giọng ca trong vắt như thiên thần của Bảo Lan, Lan Hương và Thuỳ Linh, đối lập với giọng khàn nhừa nhựa khói của Hồng Ngọc. Nay Hồng Ngọc tách nhóm rồi, liệu ‘Yêu’ của 5 Dòng Kẻ có đơn điệu là một màu chán ngắt?

May mắn là không.

6 năm trước, khi còn trẻ, các cô gái ấy viết lan man khá rộng về đủ thứ, về vạn vật, về con người, về những biến chuyển rất nhỏ của cuộc sống. Giờ đây, khi trưởng thành hơn, họ chỉ viết về ‘Yêu’. Nghe thì có vẻ hơi ngược, nhưng đó lại là điều đáng chờ mong. Toàn bộ bài trong album đều là sáng tác của Bảo Lan, và cô cũng đảm nhiệm phần hoà âm, phối khí. Nói tóm lại, mình cô lo tất tần tật từ A tới Z. Đây là một concept album, các bài được sắp xếp để cùng nhau kể về một câu chuyện: tình yêu của một thiếu nữ, từ lúc mới ngỡ ngàng chạm vào yêu, đến khi thăng hoa tưởng chừng đến cùng cực khi thiếu nữ được yêu trọn giấc mơ, và cuối cùng là những hoang mang, nuối tiếc, những nỗi buồn khi tình yêu tan vỡ. Tuy về lí thuyết chỉ là những sáng tác riêng của Bảo Lan, tưởng rằng câu chuyện chỉ viết cho cô, để mình cô hiểu, nhưng nghe kĩ lại thì mới thấy, đây chẳng phải là tâm trạng chung của biết bao cô gái trên thế giới này, khi yêu đấy sao?

Tôi xin không đi kĩ vào phân tích từng bài hát, như bài này thế nào, lời hay ra sao, nhạc xuất sắc đến mấy… vì phần đó, mỗi người tự nghe và có trải nghiệm của riêng mình sẽ hay hơn. Tôi chỉ xin nói về chất nhạc, thứ khiến tôi rất ngạc nhiên.

Album không phải đơn sắc, mà là sự hoà quyện của rất nhiều gam màu nhạc khác nhau, từ nhẹ nhàng và sâu lắng, có khi tưởng như biến mất hoàn toàn để tiếng thổn thức của tâm hồn người thiếu nữ vang lên, có khi lại dữ dội, ồn ào và mạnh mẽ, như Bảo Lan chỉ mượn tiếng nhạc để nói hộ lòng cô thôi cũng là đã đủ. Nghe album này thú vị lắm, có khi tôi nghe lại cảm giác phần nhạc lấn áp phần lời, có khi thì thấy phần lời và phần nhạc chẳng hoà vào nhau gì cả, có lần nghe lại thì thấy cho dù có là cái sự chẳng-hoà-quyện ấy, vẫn có gì hay trong đấy.

Tôi vẫn khá phân vân khi nghĩ xem album này và album trước của 5 Dòng Kẻ, cái nào hay hơn. Về chất nhạc thì tôi thấy thích ‘Yêu’ hơn, nhưng khó mà có thể phủ nhận, sự ra đi của Hồng Ngọc đã để lại khoảng trống nào đó ảnh hưởng không hề nhỏ tới nhóm. Có những bài mà tôi thấy, dường như không có Hồng Ngọc cũng chả sao, giọng 3 nàng thiếu nữ ấy hoà vào nhau, nâng đỡ nhau là đủ; nhưng cũng có không ít bài, chỉ cảm thấy tiếc nuối, như món ăn mình biết thêm vào tí gia vị nào đó là sẽ ngon hơn, ấy thế mà lại không có…

Dĩ nhiên, như đã nói ở đầu bài, tôi vẫn đánh giá album này là một trong những album thành công nhất trong năm 2013. Và giờ đây, sự trông chờ của tôi chỉ còn là ‘Độc đạo’ của Tùng Dương….

Tân Nhàn – Yếm đào xuống phố

Trời ạ, đúng ra mà nói mình không có ý định nghe album này đâu. Qua đến giờ nghe đi nghe lại album mới nhất thể loại World Music của 5 Dòng Kẻ xoay xoay đến mụ cả đầu, mới quyết định chuyển sang nghe một mạch, từ Trịnh Lam, Quốc Thiên đến Trần Thái Hòa (đều là 3 album mà mình muốn viết, mà để sau)… ai ngờ cuối cùng Media Player nhảy tới album này của Tân Nhàn – album mình để xó đó lâu rồi mà chưa có hứng nghe, vì cảm giác nghe chắc không hợp và nghe ắt sẽ nhức đầu. Cơ mà không ngờ nghe được rồi, nghe tới luôn, lại thấy thích.

Cảm giác của mình khi nghe xong album này là Tân Nhàn khủng vãi. Tân Nhàn đoạt giải nhất mục nhạc Dân Gian ở cuộc thi Sao Mai 2005 với ca khúc ‘Trăng Khuyết’. Tuy nhiên, phải vài năm sau đó, khi em gái Hà Nội tuy không bé bỏng nhưng rất xinh xắn rủ mình log acc vào game, cùng nhau cưỡi ngựa đi dạo ngắm trăng ở Hoa Sơn Tuyệt Cảnh, và e ấp dịu dàng dưới vầng trăng ấy nói lời chia tay mình, mình buồn lang thang nghe nhạc, nghe được bài ‘Trăng Khuyết’ do Tân Nhàn hát mà thấy buồn gì đâu:

Sao anh lại ngỏ lời
Vào một đêm trăng khuyết
Để bây giờ thầm tiếc
Một vầng trăng không tròn

Từ đó mình mới chú ý tới Tân Nhàn.

Mà cũng bảo thế thôi, sau này Tân Nhàn có ra vài album khác, mình cũng chỉ tặc lưỡi rồi lướt qua, vì không hứng thú nhiều, nhưng ‘Yếm Đào Xuống Phố’ này thì ngay từ khi album được tung ra, mình đã muốn nghe, vì đọc qua về nó thấy hấp dẫn gì đâu.

‘Yếm đào xuống phố’ là sự kết hợp giữa chèo, xẩm – những thể loại nhạc dân gian đến từ Bắc Bộ, và jazz – thứ nhạc tự sự đặc sệt chất Tây Phương, do nhạc sĩ Trần Mạnh Hùng hòa âm phối khí. Mình không biết có chính xác không, nhưng có lần Lê Minh Sơn đã nói đẳng cấp phối khí cổ điển của Trần Mạnh Hùng đã được thế giới công nhận. Đúng hay sai thì không biết, nhưng khi nghe album ‘Ru Mãi Ngàn Năm’ của Thanh Lam do anh phối khí, cái chất bán cổ điển trong đó nghe hay, và lạ lắm, lạ hơn hẳn so với kể cả Thanh Lam trước đây. Ngoài ra, nếu ai còn nhớ, thì việc kết hợp giữa một thể loại nhạc đậm chất làng quê Bắc Bộ và jazz cũng không phải là lần đầu tiên anh thực hiện. Một trong những bài mình chú ý trong ‘Bên bờ ao nhà mình’, album đầu tay của Thị Mầu Ngọc Khuê năm nào, thì Trần Mạnh Hùng cũng ‘trộn’ quan họ và jazz hết sức nhuần nhuyễn, tạo nên màu sắc riêng biệt ởca khúc ‘Ngồi tựa mạn thuyền’.

Với một thằng sinh ra và lớn lên trong miền Nam như mình thì chèo xẩm là thứ gì đó rất khó nhằn. Ban đầu mình cũng hơi thắc mắc là liệu một giọng ca sau Sao Mai đi về hướng thính phòng cổ điển với chất giọng trong và cao lảnh như Tân Nhàn, sẽ thể hiện các bài nhạc có âm hưởng chèo và xẩm, vốn rất buồn như thế nào. Trong album này, nghe nói Trần Mạnh Hùng cũng mạnh dạn thay toàn bộ các nhạc cụ trong chèo, xẩm truyền thống như đàn tranh, nhị, sáo… bằng các nhạc cụ Tây Phương.

Mình nghe qua thì rất ngạc nhiên, album ‘Yếm đào xuống phố’ này qua giọng hát của Tân Nhàn và sự phối khí của Trần Mạnh Hùng, nghe vẫn giữ được âm hưởng của chèo và xẩm, vẫn í a luyến láy, nhưng dễ nghe, không còn cái buồn đến ảo não thường thấy, mà thay vào cái đó là sự trong trẻo và hiện đại.

Mình không nghe chèo, xẩm nhiều, bảo là cách hát và phối trong album này hay hơn chèo, xẩm truyền thống thì mình không dám nói, nhưng mình là mình thích hơn.

Thử lấy bài chắc là được nhiều người biết nhất trong thể loại này: ‘Đào Liễu’ làm ví dụ. ‘Đào Liễu’ thuộc loại kinh điển trong thể loại chèo dân gian. Có thể nói hầu như không vở nào không chen vào một ít giai điệu của ‘Đào Liễu’. Nếu ai có theo sát thể loại World Music từ những bước đầu ở Việt Nam, thì ắt biết trong chương trình âm nhạc ‘Đường xa vạn dặm’ rất thành công của mình vào tầm vài năm trước, Quốc Trung có phối lại ‘Đào Liễu’. Ca khúc được thực hiện rất thành công qua sự thể hiện của Lê Xuân Diệu – trưởng đội nhạc đoàn II, Nhà hát Chèo Trung ương. Buổi đó, Xuân Diệu kéo nhị và hát ‘Đào Liễu’ với chất giọng ‘xẩm’ (bài này như Xuân Diệu nói: chỉ hợp với những giọng nam mượt mà) đã dường như làm sống lại không khí và cảm xúc của một miền quê Bắc Bộ thời xa xưa. Quốc Trung cũng từng bảo: hát Đào Liễu thì không ai chuẩn bằng Xuân Diệu.

Nghe ‘Đào Liễu’ do Tân Nhàn trình bày, không còn thấy cái buồn (trời, nghe tiếng nhị kéo của Xuân Diệu đã thấy buồn rồi) xen lẫn chút gì đó dửng dưng khi một người đàn ông nhìn vào và tiếc thương cho một nàng thiếu nữ, mà đó như là người thiếu nữ kể về câu chuyện của mình: xinh xắn, dịu dàng nhưng cũng chỉ có lứa có thì mà ‘xuân bất tái lai’, bằng cái giọng trong trẻo và luyến láy duyên.

Hay như bài “Quân tử vu dịch” hát cùng Quốc Phòng, thuật chuyện xưa Lưu Bình và Dương Lễ, đoạn Châu Long nghe lời chồng tới chăm chuyện cơm nước và học hành của Lưu Bình, bản của Tân Nhàn – Quốc Phòng dễ nghe hơn hoàn toàn so với cũng chính Quốc Phòng hát cùng Phương Mây trong một album mới phát hành năm ngoái, dù có thể nói Tân Nhàn thiếu đi phần nào cái vẻ sắc sảo đặc trưng của người con gái Bắc khi xưa.

Điểm đáng tiếc có thế hiểu và thông cảm ở album này là giọng Tân Nhàn không hợp để hát nhiều bài đòi phải có chất quái rất lọc đời, hay độ chua ngoa đanh đá ở một mức nào đó – vốn được xem những điểm khá nổi bật ở thể loại chèo hay xẩm. Như trong bài ‘Mục hạ vô nhân’

Chúng anh đây mục hạ vô nhân
Nghe em nhan sắc lòng xuân anh não nùng.
Dù em má phấn chỉ hồng
Dửng dừng dưng anh chẳng thèm trông làm gì.

Giọng Tân Nhàn không làm nổi lên được cái vẻ dưng dửng, khinh khỉnh nhưng xuyên suốt là rất duyên lém lỉnh đó.

Dĩ nhiên, mình nghĩ Tân Nhàn và cả nhạc sĩ Trần Mạnh Hùng đều biết được điều này khi bắt tay thực hiện album, nhưng để chèo và xẩm đến được với đông đảo người nghe hơn, đặc biệt là giới trẻ, họ phải quyết định đánh đổi điều gì đó, ở đây là những đặc điểm tuy hết sức khó nghe nhưng là đặc trưng riêng biệt của chèo, xẩm. Có rất nhiều cuộc tranh luận xoay quanh vấn đề nên hay không nên, và những người thủ cựu thì cho rằng thà ít người nghe mà vẫn giữ được những đặc trưng ấy, hơn là cách tân thu hút mà thay đổi hoàn toàn. Ở đây, đứng ở cương vị người trẻ nhờ những album như thế này mới có thể nghe và hiểu thêm về các loại hình nghệ thuật dân gian nước ta, mình rất trân trọng động thái và nỗ lực này của các nghệ sĩ. Thật sự mong về sau sẽ có thêm nhiều album nghe hay và lạ thế này nữa 🙂.

Thu Phương – Biển, nỗi nhớ và Em

He he nói về Thu Phương thì có rất nhiều chuyện để nói, nhưng thôi nói ngày xưa trước đi. Cái thời Thu Phương đang nổi ở Việt Nam thì chắc khi đó anh vẫn mặc quần thủng đáy suốt ngày nghe “Còn thương rau đắng mọc sau hè” từ băng cát-xét cũ kĩ của ông già. Nhưng đại loại là ngày xửa ngày xưa, cái thời chưa tay nào rảnh rang đặt và chính thống hoá từ diva-Việt, thì người ta đã coi bốn giọng ca nữ hát nhạc Pop nhẹ hay nhất tầm những năm 90-00 là Thanh Lam, Hồng Nhung, Mỹ Linh và Thu Phương.

Ngày đó Hà Trần chưa là đinh gì, giọng vẫn non choẹt yếu gì đâu, sau Hà được đào tạo bài bản, và Thu Phương đi sai đường thành ra giờ 4 diva-Việt nghiễm nhiên Phương bị gạch tên, thế bằng tên Hà. Well, anh không bàn Hà có xứng đáng không, dù ý kiến cá nhân của anh là rất xứng, chỉ muốn nói giọng Thu Phương hay thì ai cũng phải công nhận. Có thể nói Phương là một trong số ít ca sĩ hát cảm xúc nhất, cảm xúc như chính tâm sự nó bộc lộ thẳng ra từ bài hát, rất chân thành mà không quá phô trương, gắng gượng.

Phương khi qua Mỹ cũng ra album rất đều, và album nào cũng chất lượng. Thu Phương rất lạ, anh có cảm giác bọn Paris By Night làm hỏng Thu Phương, trình diễn trên sân khấu nhiều khi Phương hát như rồ, không hiểu chị rú lên như còi xe cứu hoả làm gì. Điển hình gần đây nhất trong Paris By Night 109 Vip Party, Phương hát như gái bán kẹo kéo hay huất nhạc kích động ở sàn. Nhưng khi Phương ra album, thì (hầu như) luôn luôn chất lượng.

—–

Album mới nhất của Thu Phương được Thuý Nga CD phát hành là “Biển, nỗi nhớ và em”. Thu Phương chọn bài rất khôn, cả 11 bài trong album này, theo anh, đều nằm trong danh sách những ca khúc hay nhất viết về Biển. Lẽ tất dĩ ngẫu trước Thu Phương, có hàng tá ca sĩ khác trình bày rồi, nhưng với giọng của Thu Phương thì ắt không cần phải e sợ cái bóng của bất cứ ai phủ lên ca khúc nào.

Thu Phương hiện tại vẫn như Thu Phương của gần 20 năm trước khi lần đầu làm sôi động thị trường âm nhạc Việt với Unbreak My Heart, giọng của Phương vẫn đầy nội lực và thiết tha. Album này không phải là album hay nhất của Phương, nhưng là một trong những album thể hiện rõ đẳng cấp của chị. Thu Phương từ lâu đã được biết đến với việc nhả chữ rất riêng, nhưng có vẻ dạo này chị hơi lạm dụng kĩ thuật quá, luyến láy cứ loạn hết cả lên. Nhưng bỏ qua vài chỗ nhỏ nhặt đó, thì album này nghe rất được. Được ở chỗ điểm mạnh nhất đó giờ của Thu Phương được thể hiện rõ: truyền cảm. Từ các ca khúc thủ thỉ rù rì như “Bay đi cánh chim biển”, nhẹ nhàng như “Biển, nỗi nhớ và em”, da diết như “Biển nhớ” hay cô đơn như “Nha Trang ngày về”… anh đều cảm nhận được từng luồng sóng xúc cảm như từ ca sĩ truyền thẳng đến người nghe.

Ngay cả ba ca khúc nếu nghe qua là yếu so với toàn bộ album: “Biển tình” bởi bản thân bài hát, “Mưa trên biển vắng” trong anh không qua được cái bóng của Ngọc Lan mặc chiếc đầm nâu, tóc xoăn xoã xuống bờ vai hát năm nào, “Thuyền và biển” – đơn giản giọng Thu Phương và Tuấn béo Hà Anh không hợp nhau, thì anh vẫn thấy được sự truyền cảm đó.

—–

Có thể nhiều bạn nghe album sẽ thấy khá nhàm, theo anh đó là việc nhét quá nhiều ca khúc nổi tiếng vào cùng một album, và đều hay gần gần ở một mức độ như nhau, nên thiếu điểm nhấn nào đó để những người nghe-trong-khi-đang-làm-việc-khác chú ý. Nghe album này nếu muốn thưởng thức trọn vẹn, cứ chụp headphone vào đầu, nhắm mắt lại và thả lỏng để giai điệu vang lên. Thỉnh thoảng sẽ bắt gặp trong cái tiếng thổn thức của cô ca sĩ đấy, là tiếng lòng của mình vọng lại. Như tới câu ‘nghe trời gió lộng mà thương’ trong Biển nhớ, lại thấy thương yêu vô ngần….

Thiên Tôn – Hương Xưa

Những ai theo dõi Thúy Nga Paris By Night dạo gần đây chắc có ấn tượng với anh chàng ca sĩ đầu trọc lóc và cái tên rất oách: Thiên Tôn. Và cũng không khó để nhận ra, với kiểu làm của Thúy Nga hiện tại, có thể nói họ đặt rất nhiều hi vọng vào Thiên Tôn trong việc trở thành một tên tuổi có thể tiếp bước Bằng Kiều, sau khi Trịnh Lam hơi bị chững lại một cách khó hiểu.

Thiên Tôn đoạt giải trong cuộc thi ca hát nào đó của cộng đồng người Việt bên Mỹ, sau đó ‘vào’ Thúy Nga. Thiên Tôn trước khi thành ca sĩ chuyên nghiệp thì đã từng làm việc liên quan đến âm nhạc, anh dạy từ hát tới đàn. Vì vậy, tuy bảo Thiên Tôn là ca sĩ trẻ, nhưng cách anh trình diễn trên sân khấu lại mang dáng dấp của một ca sĩ nhiều kinh nghiệm. Lần đầu tiên nghe Thiên Tôn hát (cũng là lần đầu anh xuất hiện trên Paris By Night), tôi rất ngạc nhiên khi thấy dường như anh biến cả sân khấu trở thành sân nhà, thành khung diễn của anh.

Thúy Nga những năm trở lại đây tạo rất nhiều đất diễn cho lớp ca sĩ trẻ, và rất trẻ. Khi mà thế hệ những người nghệ sĩ già, những chứng nhân âm nhạc ngày cũ của một đấy nước đầy biến động lịch sử đã ngày lại ngày ít xuất hiện dưới ánh đèn sân khấu, sự tồn vinh và hi vọng phát triển của làng nhạc hải ngoại được đặt lên vai những tên tuổi mới toanh ấy. Chúng ta thấy Thúy Nga lăng xê cặp đôi Mai Tiến Dũng – Tóc Tiên ở thể loại nhạc trẻ sôi động, trước đây là Quang lê – Mai Thiên Vân ở nhạc tình quê hương mang âm hưởng dân ca, và những Trịnh Lam, hay gần nhất là Đình Bảo, Thiên Tôn ở thể loại nhạc trữ tình. Và “Hương Xưa” là phép thử đầu tiên của Thiên Tôn.

Thiên Tôn hẳn là rất tự tin khi album đầu tay đã toàn là những bài cực kì khó hát, từ nhạc Vũ Thành An, cho tới Từ Công Phụng, đến Đoàn Chuẩn & Từ Linh, Cung Tiến… Hát mấy bài ‘kinh điển’ thế này, chỉ hát hay một bài đã là khó, nói gì đến việc cả 11 bài trong album.

Lại nói về giọng của Thiên Tôn, giọng của chàng ca sĩ ấy cũng trong và đẹp như đôi mắt của anh. Giọng Thiên Tôn cao và rất đẹp, tuy không cao được như Bằng Kiều nhưng nghe khỏe khoắn và lãng mạn, chứ không như giọng anh Kiều, nhiều lúc lên cao vút nghe rất ẻo lả và gồng mình. Thường dân Việt bên này nghe quen các giọng ca nhạc vàng ủy mị rồi nên vốn ít nghe được những giọng ‘bán cổ điển’, nhưng may là gần đây, xu hướng đó đã thay đổi, vì vậy Thiên Tôn có rất nhiều đất dụng võ.

Quay lại album này, tuy là các ca khúc cũ, nhưng Thiên Tôn không trình bày theo cách các ca sĩ cũ trình bày. Dùng chữ cao sang cho nhạc thì không hợp, thôi dùng từ ‘lịch lãm’ vậy. Các bài trong album này đều được trình bày rất lịch lãm. Tuy vì thế mà bớt đi cái chất đầy tâm sự da diết của nhiều bài hát, nhưng sự lịch lãm, hiện đại đó lại rất phù hợp với người trẻ. Trong album, nhiều bài Thiên Tôn hát cực giống Bằng Kiều, nghe không kĩ là dễ bị nhầm ngay, nhưng nếu để ý thì vẫn có nhiều chất riêng.

Note thêm nữa là Thiên Tôn hát còn có vẻ hào hoa hơn anh Bằng Kiều bóng lộn quá mức….

Hòn vọng phu – bản trường ca bất hủ của nền âm nhạc Việt Nam

Điều tôi cho là đáng tiếc duy nhất, trong sự hình thành và phát triển hơn 70 năm của nền nhạc tình Việt Nam, là ở việc có quá ít các “Trường Ca”. Điều này âu cũng dễ hiểu, đa phần các nhạc sĩ ở thời điểm đó toàn tự học sáng tác là chính, ít ai qua bài bản, trường lớp. Thêm nữa, thời buổi loạn li, cảm xúc đến bất chợt rồi đi cũng nhanh, người ta chỉ đủ thời gian để cụ thể hóa những phút thoáng qua đó bằng ca từ trong một ca khúc ngắn…

Cá nhân tôi rất thích nghe các bài Trường Ca, vì đó là những câu chuyện được kể bằng âm nhạc. Bằng những giai điệu, những lời nhạc tài tình, vị nhạc sĩ khi nào đã biến mình thành một ông già trong các câu chuyện cổ xưa, chống gậy đi khắp nơi để kể cho đời nghe biết bao nhiêu điều…

Nhạc Việt có những bài Trường Ca sau, mà tôi rất thích:
– Thiên Thai – Văn Cao
– Trường ca Sông Lô – Văn Cao
– Bình Trị Thiên khói lửa – Nguyễn Văn Thương
– Du kích Sông Thao – Đỗ Nhuận
– Con đường Cái Quan – Phạm Duy
– Hội Trùng Dương – Phạm Đình Chương
– Đóa hoa vô thường – Trịnh Công Sơn

và đặc biệt là Hòn vọng phu – Lê Thương.

***

Tôi nghe Hòn Vọng Phu vào tầm năm học lớp 10, thời mà Internet ở Việt Nam vẫn còn chưa phát triển lắm. Khi đó nhà tôi vẫn còn xài dial-up nên cũng không có thời gian lê la khắp nơi download nhạc. Nguồn nhạc duy nhất là từ mấy cái đĩa MP3 12ngàn/ đĩa bán đầy ở các hàng đĩa game.

Đại loại hồi đấy tuổi mới lớn, tôi cũng gọi là có chút gì lẩn thẩn, lơ ngơ, nên ra ngoài hàng đĩa chọn đĩa MP3 của Trịnh Công Sơn (hồi đó chỉ biết mỗi tên ông). Đĩa lậu nên làm hết sức cẩu thả, tên bài hát sai tới sai lui. Đặc biệt là, ai làm đĩa đó nhét luôn cả ba bài Hòn Vọng Phu vào, lấy tên nhạc sĩ Trịnh Công Sơn.

Tôi nghe đi nghe lại cái đĩa đó, nghe tới khi nó trầy đến mức cứ cho vào ổ đĩa là cái máy lại rít lên phì phì phì mới thôi. Bài tôi thích nghe nhất, lạ thay, không phải những bài rất nổi tiếng của nhạc sĩ họ Trịnh (như Diễm Xưa, Hạ Trắng, Em Còn Nhớ Hay Em Đã Quên? – dù tôi vẫn thích), mà là ba bài bị bọn đầu lậu băng đĩa nhét nhầm vào: Hòn Vọng Phu.

Khổ, xin lỗi nhạc sĩ Lê Thương – một trong những đỉnh cao nhất của dẫy Trường Sơn âm nhạc Việt Nam (theo lời ca sĩ Duy Trác), đến gần hai năm sau tôi mới biết ông là tác giả của trường ca nổi tiếng này.

***

Hòn Vọng Phu không thể nghi ngờ gì là một trong những bản trường ca nói riêng, hay bản nhạc Việt Nam nói chung hay nhất từ đó đến nay. Nhạc sĩ Lê Thương đã kết hợp tài tình những giai điệu của âm nhạc hiện đại Tây Phương với những âm giai ngũ cung của nhạc cổ truyền Việt Nam, điều mà sau này Văn Cao đã thừa nhận phong cách này ảnh hưởng đến ông rất nhiều. Hòn Vọng Phu ra đời, không cần tốn nhiều thời gian đã tự khẳng định vị trí của mình trong lòng người yêu nhạc, dù thể loại trường ca có cấu trúc dài như thế vốn kén người nghe. Điều này dẫn đến việc rất nhiều ca sĩ hay các ban hợp ca chọn trình bày, ấy âu cũng là điều may mắn cho nền âm nhạc Việt Nam.

Từ hơn nửa thế kỷ qua, số lượng bản thu của Hòn Vọng Phu là nhiều vô số kể, tôi không có ý định liệt kê toàn bộ, chỉ nêu ra vài bản thu mà cá nhân tôi cho là xuất sắc.
Cá nhân người trình bày bài Hòn Vọng Phu đạt nhất theo tôi là Thái Thanh. Thái Thanh từng trình bày trường ca Hòn Vọng Phu cùng với những ban hợp ca nổi tiếng như:

– Bản trước năm 1975 với ban hợp ca Thăng Long (Thái Thanh, Thái Hằng, Phạm Đình Chương, Phạm Duy), ban hợp ca nổi tiếng nhất miền Nam trước năm 1975. Bản này ttếng hát cao vút đẩy thổn thức của Thái Thanh (thuở giọng bà vẫn chưa bị thời gian tàn phá), cùng giọng bè đầy hào hùng, trầm ấm của ban hợp ca Thăng Long, tạo nên một tác phẩm vừa bi hùng, vừa thổn thức. (mời các bạn thưởng thức Thái Thanh & Ban Hợp Ca Thăng Long – Hòn Vọng Phu).

– Bản thu trong đĩa “Nhật Trường 5: Khi người yêu tôi khóc” cùng với Nhật Trường. Đây là một trong những bản thu mà giọng Thái Thanh theo tôi đánh giá là hay nhất. Đây cũng là một trong những bản đặc biệt vì có giọng ngâm thơ khúc đầu lấy từ Chinh phụ ngâm khúc của Đặng Trần Côn (Đoàn Thị Điểm) do Hoàng Oanh trình bày. Phải ngồi nhắm mắt lại, nghe thật kĩ bản thu này mới thấy nét độc đáo và sự kết hợp hay đến lạ tiếng hát đầy nội lực, tâm huyết của Thái Thanh, cùng sự lão luyện trong giọng hát Nhật Trường. Phần 2: Ai xuôi vạn lý do Thái Thanh đơn ca, có thể xem là phần trình bày đẹp nhất, theo ý tôi (mời các bạn thưởng thức Thái Thanh & Nhật Trường – Hòn Vọng Phu).

– Bản thu năm 1993 tại hải ngoại trong CD Hội Trùng Dương. Bản này Thái Thanh hát cùng ca đoàn Ngàn Thông. Ca đoàn Ngàn Thông là một ca đoàn có tiếng vang nhất định trong cộng đồng người Việt tại hải ngoại (đặc biệt là tại California). Ca đoàn Ngàn Thông của nhạc sĩ Thanh Lâm vốn nổi tiếng với những bản Thánh Ca. Tuy nhiên, họ còn được biết đến với việc hát bè, hòa âm và phối khí cho một loạt các ca sĩ hải ngoại thời điểm đó, nổi tiếng nhất là sự kết hợp với Ngọc Lan, và đặc biệt là CD Hội Trùng Dương cùng Thái Thanh.

Ngoài ra, còn có bản thu của ban hợp ca Thăng Long tại hải ngoại, khi này Thái Thanh chưa xuất cảnh, nên giọng hát nữ chính là giọng của Mai Hương. Bản này, giọng ca của Mai Hương không bằng được người cô ruột Thái Thanh của mình, nhưng phần hòa âm nghe hiện-đại hơn nhiều, với phần bè được đầu tư kĩ lưỡng hơn. Đó cũng có thể xem như là điểm nổi trội của bản thu này.

Cũng cần kể thêm bản của Ánh Tuyết ở đây dù tôi không ấn tượng gì lắm. Đơn giản là đối với đa phần khán thính giả Việt Nam sau năm 1975, bản thu của Ánh Tuyết là quen thuộc nhất, tần số xuất hiện trên các đĩa nhạc là nhiều nhất.

Lại vèo một phát không theo thứ tự thời gian, vào năm 2008, ban nhạc rock Unlimited đánh dấu một bước tiến lớn cho làng nhạc rock Việt, khi tổ chức chương trình kết hợp nhạc rock và nhạc giao hưởng. Tại UnlimiteD Symphony show này, Unlimited phối lại bản Hòn vọng phu cùng dàn nhạc giao hưởng thành phố cực hay, chỉ tiếc là họ đánh không trọn được cả 3 phần vì thời gian có hạn.

Các bản thu trên đa phần đều là những bản thu mà tôi nghe đi nghe lại không biết chán. Tuy nhiên, khiến tôi ấn tượng nhất phải là bản thu của Duy Khánh và Hoàng Oanh.

Bản thu của Duy Khánh và Hoàng Oanh trên đĩa nhựa Sóng Nhạc 45 được chính nhạc sĩ Lê Thương điều khiển phần hòa âm, hội tụ những nghệ sĩ nổi danh thời bấy giờ như: đàn cò Lữ Liên, sáo Tô Kiều Ngân, đàn bầu Ngô Nhật Thanh… Bản này có giọng ngâm thơ của Hoàng Oanh – người được đánh giá là “đủ tài ca ngâm”, một trong những giọng ngâm thơ hay nhất trong nền nhạc Việt Nam. Bản này xét ra, về phần nghệ thuật có thể không hay bằng các bản thu ở trên, nhưng độc đáo ở chỗ: phần Hòn Vọng Phu III được trình bày bằng lời hai.

Hòn Vọng Phu III thật ra có hai lời, nhưng đó giờ tôi chỉ thấy mỗi Duy Khánh & Hoàng Oanh trình bày lời hai của phần này. Không thể nói lời một hay lời hai là hay hơn, nhưng thật đáng tiếc nếu một phần lời ý nghĩa như thế trong một bài hát vì lí do nào đó bị các ca sĩ bỏ qua. Như bản Trương Chi của Văn Cao là một ví dụ (không có ca sĩ nào trình bày lời hai vốn cũng rất hay). Cả chục năm nghe Hòn Vọng Phu III, đã quá quen với lời một của bản này, nay nghe Duy Khánh hát những câu từ bi

Núi đá kinh hoàng nhắc câu sấm thề
Hỡi người chinh phu, anh hùng non sông
Trao người con quý cho người trông nom,
Thiếp xin lỗi thề

tới hùng

Núi đá thu reo đã lấp mờ bao nghìn xưa
Thấy đứa con xanh ngắt tới hồn còn trông đó
Cầm chiếc gươm chinh phụ di truyền
Chàng bế con trao lại gươm bền
Rồi chỉ vào sơn hà biến cố
Trao nó đi gây lại cơ đồ

hay

Chàng đã ghi trong sử xanh đời
Một mối duyên trung vạn kiếp người
cảm giác như được nghe một câu chuyện với một đoạn kết đầy thú vị khác.

***

Viết về Hòn Vọng Phu, đó đây nhiều người đã viết, tôi cũng không mong bài viết của mình được đánh giá cao về mặt cảm nhận, chỉ mong giới thiệu đến mọi người những bản thu hay và hiếm, cùng phần lời hai rất độc đáo của phần ba bài hát, để góp phần gì đó nhỏ nhoi trong việc gìn giữ và phát huy những nét đẹp nghệ thuật của nền âm nhạc Việt Nam.

***
07/03/2012,
B.l.u.e
.

© 2023 B.l.u.e. All rights reserved.

Theme by Anders Norén.